woensdag 17 oktober 2012

Ra ra wat zie ik in de metro?

Rob Alberts bij de stenen bagage op metrostation Gaasperplas
Artikel voor de stadsdeelkrant van Amsterdam Zuidoost - De M1 en M2 Zilvermeeuw metrostellen rijden al 35 jaar en worden binnenkort allemaal vervangen door de nieuwe M5. De metro hoort voor veel reizigers tot de dagelijkse routine waardoor details niet meer opvallen. Maar er is genoeg te zien en te ontdekken. Waarom heet het traject naar Zuidoost eigenlijk de Oostlijn? En waarom zijn de perrons van de Gaasperplaslijn op station Duivendrecht nooit gebouwd? En wat was grijsrijden?

De aanleg van de metro stuitte in het centrum van Amsterdam in de 70-er jaren van de vorige eeuw op hevig verzet. In de Bijlmer kon men echter niet wachten totdat de metro af zou zijn. Het ‘Comité- Bijlmer-méér-metro’ haalde honderden handtekeningen op om aan te dringen op een snelle afbouw van de metrolijnen naar het Centraal Station. In de weekkrant De Nieuwe Bijlmer vertelde Joop Prent: “Wat voorop staat is, dat naast de actiegroepen uit de binnenstad, nu ook de belangen van de bewoners in de buitenwijken aan de orde komen.” Met de komst van de metro kreeg Zuidoost een snelle verbinding met de rest van de stad. De hoge kosten en het felle verzet zorgden ervoor dat de aanleg van het westelijke deel van de lijn, van CS naar Osdorp, en van de rest van het stadspoorplan niet doorging. Vandaar dat er wel een Oostlijn is, maar geen Westlijn.

Sporen 2 en 3 waar bij geen perrons zijn aangelegd.
Spookperrons

‘Waar zijn perrons 2 en 3 op Duivendrecht?’ De nummering gaat van 1 tot en met 8 maar er zijn maar zes perrons. Deze vraag was de start van een lange speurtocht naar het antwoord. Het was de bedoeling om de naastgelegen Rooms-katholieke Sint Urbanuskerk en boerderijen te slopen om plaats te maken voor het station. Bewoners kwamen hier succesvol tegen in verzet. De plannen werden een paar meter verschoven zodat de kerk en de boerderijen konden blijven staan. Het voormalige hoofd openbare werken van gemeente Ouder-Amstel kan zich herinneren dat, om kosten te besparen, besloten werd om de Gaasperplaslijn niet te laten stoppen in Duivendrecht. Met ‘de Nieuwe Kern Plannen’ van gemeente Ouder-Amstel, om het gebied tussen de A2, Zuidoost en de treinsporen te bebouwen, wordt er weer nagedacht om de perrons alsnog te bouwen.

Kunst

Bij de bouw van de metro werd twee procent van de bouwkosten gebruikt voor kunst op de perrons en in de directe omgeving. Met twee vrienden spreek ik over de kunstwerken. Rob Alberts: “Ik woonde toen nog niet in Amsterdam maar kwam speciaal hierheen om de kunstwerken te bekijken. Bij Gaasperplas heb ik me rot gezocht. Totdat ik het eindelijk vond.” Antoine Mes maakte van baksteen koffers en tas- sen die achtergelaten lijken te zijn door reizigers. Onder station Ganzenhoef maakte Karin Daan twee reusachtige glijbanen langs de helling van de spoordijk in de vorm van een treinspoor. Dolle pret voor kinderen. Chandler Peroti: “Wij sjeesden allemaal op een stuk karton van die glij- baan af. Dan ging je tien keer sneller en bleef je broek schoon. Tenminste, als je door de hoge snelheid niet een enorme klapper maakte in het zand.” Na de verbouwing van het station zijn de glijbanen niet meer teruggekomen. Het vernieuwde station Kraaiennest heeft een sierlijk hekwerk. ‘s Avonds zorgt het licht van binnen dat het van buiten net een lampion lijkt.

Door de verschuiving noordwaarts van het vernieuwde metrostation Kraaiennest
heet de Taibah moskee visueel ook meer ruimte in het landschap. 

Graffiti

Om de oude metrostellen op te frissen - totdat ze vervangen worden - zijn de binnenwanden beplakt met kunst op fotofolie. Kunstenaar Jorn van Eck heeft foto’s gebruikt van de overvolle metro in Mumbai. Rob is zeer te spreken over het werk van kunstenaar F. Pekelharing dat in de metrotreinen is gebruikt. Rob: "De binnenkant is beplakt met de opsomming van alle nationaliteiten die hier wonen. Met een aardrijkskundig lijstje en het aantal dat hier woont. Soms staat er dan ‘1’.” Met de opkomst van graffiti in de jaren ’80 werd de metro een gewild rijdend schilderdoek. In 1991 stopte het GVB met het verwijderen van de graffiti omdat de zware metalen in de verfresten de werkplaats in Diemen vervuilden. Met een explosie aan kleurrijke graffiti op de metro’s als gevolg. De nieuwe metro’s zijn uitgerust met een beschermende folie waardoor graffiti makkelijk te verwijderen is.

Kleuren en glippen

“De kleuren van de metrolijnen naar Zuidoost vormen samen reggae rood, geel en groen. De ringlijn naar het westen is groen, de kleur van de islam. En naar Amstelveen koninklijk oranje. Zou dat toeval zijn?” vraag ik aan Rob. “In Amstelveen zijn ze zeker Oranjegezind. Het blauw van de Noord/Zuidlijn zal door de tegen- standers worden uitgelegd omdat we ons weer blauw betalen voor de aanleg. De Reggaekleuren voor de twee Oostlijnen is meer dan terecht! Het bruist hier met mooie muziek, van klassiek, Hip Hop, Jazz tot en met Reggae,” antwoordt hij. Zwartrijden bestaat nog steeds. Grijsrijden was als je vanaf CS alleen afstempelde tot aan het Amstelstation met je strippenkaart. Daarna werd niet meer gecontroleerd. Tijdens het gesprek schuift een vriendin aan. Adin Dobgima vertelt dat ze net gepakt is bij het ‘glippen’, met iemand meelopen door een poortje. Een boete van € 85 voor een ritje van € 2,80. Rob rekent hardop de kosten en baten uit en concludeert: “Voor dat geld had je dertig kaartjes kunnen kopen.” Adin zucht: “Het was ook mijn tweede boete in veertien dagen. Nee, zwart rijden loont niet.”

Dit stuk begon naar aanleiding van wat er alle- maal te zien is in de metro. Om eens met een nieuwsgierige blik om ons heen te kijken en ons af te vragen wat er eigenlijk te zien is. Er is altijd weer wat te ontdekken. En zo komen we ook tot de ontdekking bij het narekenen dat het in vele gevallen goedkoper is om een uurkaart met onbepaald aantal kilometers van € 2,70 te kopen dan per gereisde kilometer te betalen met je oplaadbare chipkaart!















©2012 Auke VanderHoek, op dit artikel rust copyright. 

Geen opmerkingen: